CHƯƠNG TRÌNH “FIVE SECONDS OF FREEDOM” – TRUYỀN CẢM HỨNG VỀ TỰ DO TƯ DUY

Khoảnh khắc “Five Seconds of Freedom” – Nguồn gốc của sáng tạo

Diễn giả chính – đạo diễn, biên kịch và nghệ sĩ đa ngành François Girard , người từng giành giải Oscar với bộ phim The Red Violin – mở đầu bằng việc chia sẻ khái niệm “Five Seconds of Freedom”, khoảnh khắc rất ngắn khi ý tưởng đầu tiên lóe sáng trong tâm trí.

Theo ông, đó là thời điểm hiếm hoi người sáng tạo hoàn toàn tự do trước khi bước vào hành trình nuôi dưỡng, phát triển và phục vụ cho chính ý tưởng vừa xuất hiện ấy. François Girard nhấn mạnh sáng tạo không bao giờ bắt đầu từ khoảng trống, mà từ sự đón nhận những giá trị đã tồn tại trong tự nhiên, lịch sử, văn hoá và ký ức tập thể. Vì thế, mọi sản phẩm sáng tạo đều là sự kế thừa và chuyển hoá của những lớp giá trị trước đó. Quan điểm này gợi mở mối quan hệ bền chặt giữa sáng tạo và bối cảnh, giữa cá nhân và cộng đồng – điều mà kiến trúc và điện ảnh cùng chia sẻ.

Kiến trúc và điện ảnh – Hai ngôn ngữ kể chuyện đồng điệu

Xuất phát từ nền tảng kiến trúc, đạo diễn François Girard, người nổi tiếng với “Lý thuyết người làm vườn” (The Gardener Theory), đã chia sẻ một góc nhìn độc đáo về bản chất sáng tạo. Ông cho rằng người nghệ sĩ như một người làm vườn, không tạo ra từ hư vô mà “gieo mầm” từ những giá trị vốn đã tồn tại trong môi trường, văn hóa, ký ức và cộng đồng.

Hơn nữa, điện ảnh và kiến trúc, tưởng chừng tách biệt, thực chất cùng kể chuyện qua ánh sáng, không gian, hình khối và thời gian, sử dụng những ẩn dụ được tổ chức tinh tế để biểu đạt suy tư, cảm xúc và nền tảng tri thức của người sáng tạo.

Trong phần đối thoại, khi được hỏi liệu phim ngắn kiến trúc có phải là cách tốt nhất để truyền cảm xúc về công trình, ông cho rằng: Kiến trúc, điện ảnh và âm nhạc cùng mang nhịp điệu, không gian, thời gian và cấu trúc. Khi ba yếu tố này hòa quyện, cảm xúc được kích hoạt một cách tự nhiên. Đồng thời, điện ảnh có khả năng tái hiện trải nghiệm không gian – điều thường khó truyền tải trọn vẹn qua bản vẽ hay hình ảnh tĩnh.

Ông nhấn mạnh thêm: Kiến trúc không chỉ là hình khối vật lý. Nó là trải nghiệm cảm xúc – điều mà điện ảnh có thể tái hiện một cách tinh tế và giàu chiều sâu.

Khi được hỏi về kỳ vọng đối với cách khán giả nhìn nhận The Red Violin, Girard chia sẻ rằng mỗi bộ phim khi ra đời sẽ có “cuộc sống riêng” của nó. Nghệ thuật, theo ông, không thuộc về nghệ sĩ mà thuộc về người xem – những người sẽ diễn giải, cảm nhận và tạo nên ý nghĩa mới cho tác phẩm. Ông nhấn mạnh rằng điều quan trọng không phải là đồng nhất cảm nhận, mà là việc mỗi người tìm thấy góc nhìn riêng khi tiếp cận tác phẩm.

Ở phần phỏng vấn riêng cuối chương trình, đạo diễn François Girard chia sẻ sâu hơn về quá trình sáng tạo của mình. Khi được hỏi liệu ông thường bắt đầu từ hình ảnh không gian hay từ cảm xúc câu chuyện, Girard cho biết kiến trúc luôn đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của một bộ phim. Không gian kiến trúc, theo ông, định hình nhịp điệu và bối cảnh cảm xúc cho câu chuyện, từ đó ảnh hưởng đến toàn bộ dòng chảy của tác phẩm.

Về mối quan hệ giữa âm nhạc và hình ảnh – hai yếu tố cốt lõi làm nên đặc trưng điện ảnh của ông, Girard ví chúng là “hai nửa của phép màu”. Hình ảnh kích hoạt đôi mắt, âm thanh đánh thức đôi tai, và nhiệm vụ của người làm phim là khiến hai yếu tố vận hành hài hòa, mở ra một thế giới trọn vẹn cho khán giả..